Divandan sidik ləkəsi və qoxusunu təmizləmək üçün dərhal mayeni hopdurmaq və sidik turşusu kristallarını parçalayan fermentativ (enzim) təmizləyicilərdən istifadə etmək lazımdır. Yaranmış təzə və ya qurumuş ləkələrin parçanın dərinliyinə nüfuz etməsinin qarşısını almaq üçün səthi sürtmək olmaz. Düzgün tətbiq edilən fermentativ məhlullar qoxunu maskalamadan molekulyar səviyyədə tamamilə yox edir.
Divandan sidik ləkəsini necə təmizləmək olar?
Divandan sidik ləkəsini təmizləmək üçün ilk addım nəm nahiyəni ovuşdurmadan salfetlə basaraq hopdurmaqdır. Ardınca əraziyə fermentativ (enzim) təmizləyici sprey tətbiq olunur və 15-30 dəqiqə gözlənilir. Məhlul sidik turşusu kristallarını parçaladıqdan sonra sahə təmiz parça ilə yenidən tamponlanaraq təbii şəkildə qurumağa qoyulur.
Ləkəyə müdaxilə zamanı tətbiq edilən metodun ardıcıllığı nəticənin effektivliyini müəyyən edir. İlk olaraq kağız dəsmal və ya uducu ağ parça vasitəsilə səthdəki artıq maye təzyiqlə çəkilməlidir. Sürtmə hərəkətləri sidiyi parçanın liflərinə və daxili süngər qatına daha dərinə itələyir. Bu səbəbdən təmizlik yalnız kənarlardan mərkəzə doğru tamponlama üsulu ilə aparılmalıdır.
Təmizləyici sprey püskürtülərkən yalnız görünən ləkə sahəsi deyil, onun ətrafındakı 5-7 santimetrlik radius da əhatə olunmalıdır. Sidik parçanın altına sızdıqda yayılma sahəsi görünəndən daha geniş olur. Fermentativ məhlul lazımi dərinliyə nüfuz etdikdən sonra sahə təbii hava axını ilə qurumağa buraxılır.
Qurumuş sidik ləkələri divandan necə çıxarılır?
Qurumuş sidik ləkələrini çıxarmaq üçün zədələnmiş sahəni fermentativ təmizləyici ilə bol şəkildə islatmaq və üzərini sellofan təbəqə ilə örtmək lazımdır. Sellofan məhlulun buxarlanmasının qarşısını alaraq fermentlərin 24 saat boyunca aktiv çalışmasını təmin edir. Müddət bitdikdən sonra nəm parça ilə tamponlayıb sahəni təbii hava axını ilə qurutmaq kifayətdir.
Qurumuş sidik ləkələrində sidik turşusu kristalları parçanın liflərinə tamamilə yapışır. Adi su və ya səthi sabun qarışıqları bu kristalları əritmək qabiliyyətinə malik deyildir. Buxarlanmanın qarşısını alan sellofan örtük texnikası fermentlərin nəm mühitdə uzun süre çalışmasına imkan yaradır.
Məhlulun təsiri bitdikdən sonra ləkəli hissə ilıq su ilə azca nəmləndirilmiş mikrofiber bezlə silinir. Səthdə qalan ferment qalıqları təmizləndikdən sonra nahiyəyə heç bir süni istilik vermədən quruması gözlənilir. Quruma prosesində otağın havalandırılması prosesi sürətləndirir.
Sidik qoxusunu divandan tamamilə necə aparmaq olar?
Sidik qoxusunu divandan tamamilə aparmaq üçün qoxunun mənbəyi olan sidik turşusu kristalları bio-enzim tərkibli vasitələrlə parçalanmalıdır. Adi sabunlar qoxunu müvəqqəti gizlədir, rütubət artdıqda qoxu yenidən qayıdır. Fermentativ sprey hopdurulduqdan və tam quruduqdan sonra səthə sodanın səpilməsi qalıq rütubəti və qoxunu özünə çəkərək tam təmizlik yaradır.
Məməli canlıların sidiyində bulunan sidik turşusu suda həll olunmayan bərk duz kristalları şəklində parçada qalır. Havanın rütubəti yüksəldikdə və ya temperatur artdıqda bu kristallar təkrar reaksiyaya girərək kəskin qoxu yaymağa başlayır. Bio-enzim təmizləyicilər tərkibindəki ureaza fermenti vasitəsilə bu kristalları molekulyar səviyyədə su və karbon qazına parçalayır.
Fermentativ təmizləyici tətbiq edildikdən və tam quruduqdan sonra səthə qida sodası (natrium bikarbonat) səpmək effektivliyi artırır. Soda və enzim eyni anda tətbiq edilməməlidir, çünki sodanın qələvi mühiti (pH 8.3) fermentlərin aktivliyini zəiflədə bilər. Enzim təmizliyi bitdikdən sonra səpilən soda 4-5 saat saxlanılır və güclü tozsoranla çəkilir.
| Kimyəvi Birləşmə / Vasitə | Qoxuya Təsiri | Uzunmüddətli Nəticə |
| Adi Sabun və Yuyucu Toz | Qoxunu parfumla müvəqqəti gizlədir | Rütubət artdıqda qoxu təkrar yaranır |
| Təbii Sirkə Məhlulu | Ammonyakı neytrallaşdırır | Sidik turşusu kristallarını əritmir |
| Bio-Enzim (Ureaza) Təmizləyici | Kristalları molekulyar parçalayır | Qoxunu həmişəlik ləğv edir |
| Qida Sodası (Natrium Bikarbonat) | Səthi qoxunu və rütubəti absorbsiya edir | Enzim təmizliyindən sonra tamamlayıcıdır |
İnsan və ev heyvanı sidiyinin təmizlənməsində nə fərq var?
İnsan və ev heyvanı sidiyinin təmizlənməsində əsas fərq tərkibdəki kimyəvi birləşmələrin sıxlığı və gigiyenik məqsədlərdədir. İnsan sidiyində dezinfeksiya və ləkə çıxarma ön plana çıxdığı halda, pişik sidiyində olan felinine maddəsi kəskin qoxu yaradır. Ev heyvanı sidiyində əsas hədəf heyvanın eyni yerə yenidən pişiməsinin qarşısını almaq üçün qoxunu molekulyar silməkdir.
Bütün məməlilərin sidiyi oxşar əsas maddələrdən ibarət olsa da, ev heyvanlarının, xüsusən də pişiklərin sidiyində kükürdlü amin turşusu olan felinine mövcuddur. Bu maddə zamandostu parçalandıqda son dərəcə kəskin və qalıcı qoxu mənbəyinə çevrilir. İnsan sidiyinin təmizlənməsində gigiyenik dezinfeksiya kifayət etdiyi halda, ev heyvanı sidiyində spesifik bio-fermentlər tələb olunur.
Ev heyvanlarının sidik qoxusunu tam aparmaq həm də psixoloji əhəmiyyət kəsb edir. Heyvanlar qoxu izi qalan nöqtəyə təkrar pişiməyə meyllidirlər. Molekulyar səviyyədə təmizləmə bu instinctiv davranışı tamamilə dayandırır.
| Parametr | İnsan Sidiyi | Ev Heyvanı (İt/Pişik) Sidiyi |
| Tərkib Xüsusiyyəti | Yüksək su faizi, üre və az miqdarda duzlar | Yüksək sidik turşusu, ammonyak və felinine |
| Əsas Təmizlik Məqsədi | Ləkənin silinməsi və antiseptik dezinfeksiya | Qoxunun sıfırlanması və təkrar işarələmənin önlənməsi |
| Tələb Olunan Enzim | Standart Ureaza və Proteaza kompleksləri | Yüksək konsentrasiyalı, canlı bakteriyalı formul |
| Əks-göstərişlər | Sərt ağardıcıların rəngi soldurma riski | Ammonyaklı təmizləyicilərin istifadəsi |
Divan təmizliyində hansı səhvlərdən qaçınmaq lazımdır?
Divan təmizliyində qaçınılmalı olan ən böyük səhvlər ləkəni ovuşdurmaq, ammonyak tərkibli vasitələrdən və buxar maşınlarından istifadə etməkdir. Ovuşdurma ləkəni süngərin dərinliyinə itələyir, buxarın yüksək hərarəti isə zülalları parçaya bərkidir. Ammonyak sidik qoxusuna bənzədiyindən ev heyvanlarını həmin nöqtəyə yenidən cəlb edir.
Təmizlik zamanı edilən səhvlər ləkəni və qoxunu daimi edə bilər. Aparılan praktiki sınaqlar və laboratoriya tədqiqatları göstərir ki, 30x30 sm ölçülü çirklənmiş sahəyə ən azı 30-60 ml fermentativ məhlul hopdurulmalıdır. Yalnız səthi püskürtmə edildikdə rütubətli havalarda qoxunun yenidən bərpa olunduğu müşahidə edilir.
Ammonyak tərkibli təmizləyicilər sidiyin öz tərkibində də olduğu üçün ev heyvanları tərəfindən sidik kimi qəbul edilir. Buxarlı təmizləyici cihazların istifadəsi isə yüksək temperatur səbəbindən sidikdəki zülal molekullarını parçanın liflərinə bərkidir. Süngərdə 48 saatdan çox qalan nəm mühit isə kif göbələklərinin yaranmasına yol açır.
Divan materialına uyğun təmizləyici necə seçilir?
Divan materialına uyğun təmizləyici seçərkən parçanın su və kimyəvi dözümlülüyü nəzərə alınmalıdır. Parça və mikrofiber divanlarda su bazlı fermentativ spreylər təhlükəsiz olduğu halda, dəri divanlarda nəmləndirici sabunlar və ya xüsusi vasitələr tətbiq olunmalıdır. Təmizliyə başlamazdan əvvəl məhsul divanın görünməyən hissəsində sınaqdan keçirilməlidir.
Hər bir mebel örtüyü fərqli fiziki və kimyəvi xüsusiyyətlərə malikdir. Mebel üzərindəki qulluq etiketində "W" koda malik parçalar su bazlı enzim təmizləyicilərlə rahat təmizlənə bilir. "S" kodlu parçalarda isə yalnız susuz həlledicilərdən istifadə edilməlidir.
| Divan Materialı | Uyğun Təmizləyici Vasitə | Diqqət Edilməli Məqamlar |
| Parça / Tekstil (W Kodlu) | Bio-enzim sprey, sirkəli su | Bol su ilə islatmamaq, daxili süngəri tez qurutmaq |
| Dəri / Zamşa | Qliserin sabunu, dəri balzamı, vazelin | Spirt dərini çatlatdığı üçün təmizlikdən sonra nəmləndirmək |
| Mikrofiber | Nəm spirtli bez, su bazlı enzim | Dairəvi hərəkətlərlə silmək, quruduqdan sonra xovu fırçalamaq |
| Məxmər | Quru köpük, yüngül enzim spreyi | Güclü ovuşdurmaq soyulma yaradır, yalnız tamponlamaq |
Hər hansı məhlulu bütün səthə vurmadan öncə divanın arxa və ya alt hissəsində test etmək tövsiyə olunur. Bu test parçanın rəng atmasının və zədələnməsinin qarşısını alır.
Tez-tez verilən suallar
Tez-tez verilən suallar bölməsində divandan sidik ləkəsi və qoxusunun təmizlənməsi zamanı qarşıya çıxan əsas praktiki məsələlərə qısa cavablar təqdim olunur. Burada ev şəraitində istifadə olunan məhlulların effektivliyi, buxarlı cihazların təsir mexanizmi və ən doğru təmizləyici ferment növü haqqında dəqiq tövsiyələr yer alır.
Ev şəraitində sirkə və soda ilə sidik ləkəsini çıxarmaq olarmı?
Ev şəraitində sirkə və soda qarışıqları təzə sidik ləkələrində müvəqqəti qoxu neytrallaşdırması üçün istifadə edilə bilər. Ağ sirkə ammonyakı parçalayır, soda isə rütubəti çəkir. Lakin sirkə sidik turşusu kristallarını köklü şəkildə məhv edə bilmədiyi üçün qalıcı həll yalnız fermentativ məhsullarla mümkündür.
Buxarlı təmizləyici ilə sidik ləkəsini yumaq olarmı?
Buxarlı təmizləyici ilə sidik ləkəsini yumaq qətiyyən tövsiyə edilmir. Buxarın yaratdığı yüksək hərarət sidikdəki zülal və felinine tərkibli zərrəcikləri parçanın liflərinə həmişəlik bərkidir. Buxarlı təmizləyici cihaz tətbiq edilməzdən əvvəl ləkə mütləq fermentativ məhlul ilə tamamilə aradan qaldırılmalı və təbii şəkildə qurudulmalıdır.
Sidik ləkəsi üçün ən yaxşı ferment hansıdır?
Sidik ləkəsi üçün ən yaxşı ferment birləşməsi ureaza və proteaza enzim kompleksidir. Ureaza fermenti sidikdəki sidik turşusu kristallarını parçalayaraq su və karbon qazına çevirir. Proteaza isə zülal qalıqlarını aradan qaldırır. Bu iki fermentin birgə tətbiqi ləkə və qoxunun köklü silinməsini təmin edir.